Διαύγεια

Αριθμός επισκεπτών: 94273

Ιστορικό

Οι σιδηροδρομικές μεταφορές ξεκίνησαν κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα και έγιναν το πρώτιστο μέσο χερσαίων μεταφορών στις αρχές του 20ου αιώνα.

Η μαζική κατασκευή εύχρηστων αυτοκινούμενων οχημάτων ιδιωτικής χρήσης, καταρχάς στην Αμερική και συνέχεια στην Ευρώπη, έκανε την απόκτησή τους προσιτή σε ευρεία μερίδα του πληθυσμού που είδε σ’ αυτά τη δυνατότητα ανεξαρτησίας στις μετακινήσεις του και τα έκανε δεκτά με ενθουσιασμό. Αυτό οδήγησε και τα κράτη στην προτεραιότητα κατασκευής οδικών υποδομών για τα οχήματα αυτά με συνεχώς αυξανόμενες δημόσιες επενδύσεις που ουσιαστικά ήταν σε βάρος των αντίστοιχων επενδύσεων στη σιδηροδρομική υποδομή.

Οι νέες και συνεχώς αυξανόμενες και βελτιούμενες οδικές υποδομές έκαναν πιο ανταγωνιστικές και τις εμπορευματικές οδικές μεταφορές που είχαν και το πλεονέκτημα της από πόρτα σε πόρτα μεταφοράς. Από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο ρόλος των σιδηροδρόμων στην αγορά των μεταφορών ακολούθησε μόνιμα πτωτική πορεία, και κατά τα τελευταία έτη του 20ου αιώνα το μερίδιο των σιδηροδρόμων δεν ξεπερνούσε το 6% στην αγορά επιβατικών μεταφορών και 16% στην αγορά εμπορευματικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τότε δεν είχε υπάρξει προβληματισμός για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτής της μονομερούς ενίσχυσης των οδικών υποδομών σε βάρος των σιδηροδρομικών. Υπήρχε ακόμα η πεποίθηση για άφθονα ανεξάντλητα και φθηνά καύσιμα και η απειλή της υπερθέρμανσης της ατμόσφαιρας και των δραματικών συνεπειών της ήταν ακόμα άγνωστες έννοιες. Όμως, τις τελευταίες δεκαετίες υπήρξε ραγδαία αλλαγή των αντιλήψεων κρατών και πολιτών που οφείλονται σε κρίσιμους παράγοντες όπως:

Έτσι, υπήρξε βαθμιαία αλλαγή αντιλήψεων και επανεξέταση των πλεονεκτημάτων των σιδηροδρομικών μεταφορών.

Σ΄ αυτό συνετέλεσε και η ραγδαία εξέλιξη της σιδηροδρομικής τεχνολογίας με την οποία έγινε δυνατή σημαντική αύξηση της ταχύτητας αλλά και της άνεσης και της ασφάλειας των τραίνων καθιστώντας τον σιδηρόδρομο ελκυστικό για το επιβατικό κοινό και ανταγωνιστικό με τα αεροπλάνα ακόμα και για αποστάσεις μέχρι 600 και ίσως και περισσότερα χιλιόμετρα.

Όμως, πέρα από την προσπάθεια αύξησης των επενδύσεων στο σιδηρόδρομο διαπιστώθηκε ότι οι μονοπωλιακές συνθήκες που υπήρχαν στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη σιδηροδρομική αγορά σε συνδυασμό με τις διαφορετικές τεχνικές προδιαγραφές των σιδηροδρομικών συστημάτων στα διάφορα ευρωπαϊκά κράτη καθιστούσε μη ανταγωνιστικό το σιδηροδρομικό τομέα.

Για το λόγο αυτό, ξεκίνησε μια προσπάθεια για πλήρη κανονιστική αναμόρφωσή του με ιδιαίτερο βάρος στην πλήρη απελευθέρωση της σιδηροδρομικής αγοράς και στην ενοποίηση των τεχνικών προδιαγραφών. Η ενοποίηση των τεχνικών προδιαγραφών με τις οδηγίες διαλειτουργικότητας και η ενοποίηση των κανονισμών έχει ως στόχο ένας σιδηροδρομικός συρμός να μπορεί να διασχίσει γρήγορα και με ασφάλεια όλη τη σιδηροδρομική υποδομή των κρατών της σιδηροδρομικής ένωσης χωρίς τεχνικά και κανονιστικά εμπόδια στα διάφορα κράτη που διασχίζει.

Η μετάβαση από απόλυτα μονοπωλιακές συνθήκες σε πλήρως απελευθερωμένη αγορά απαιτεί πέρα των νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων έναν ανεξάρτητο φορέα που θα εποπτεύει, παρακολουθεί και ελέγχει όλη την αγορά αυτή λαμβάνοντας όλα τα κατάλληλα μέτρα. Αυτός είναι ο ρόλος που διαδραματίζουν ήδη επιτυχώς οι ρυθμιστικές αρχές στους χώρους της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζοντας τον κρίσιμο ρόλο του φορέα αυτού, έχει κατοχυρώσει μέσω των κοινοτικών οδηγιών τη σύστασή του καθώς και τη λειτουργική ανεξαρτησία του και ενισχύει περαιτέρω το ρόλο του στη σιδηροδρομική αγορά με την προωθούμενη για ψήφιση νέα οδηγία.